Tranh ?ông H?
Tranh ?ông H?, hay tên ??y ?? là tranh kh?c g? dân gian ?ông H?, là m?t dòng tranh dân gian Vi?t Nam v?i xu?t x? t? làng ?ông H? (xã Song H?, huy?n Thu?n Thành, t?nh B?c Ninh). Tr??c kia tranh ???c bán ra ch? y?u ph?c v? cho d?p T?t Nguyên ?án, ng??i dân nông thôn mua tranh v? dán trên t??ng, h?t n?m l?i l?t b?, dùng tranh m?i. Th? Tú X??ng v? tranh ?ông H? ngày T?t có câu:
?ì ?o?t ngoài sân tràng pháo chu?t
Lo?t lòe trên vách b?c tranh gà
Tranh Vinh hoa
Tranh L?n ?àn
Ngoài các ??c ?i?m v? ???ng nét và b? c?c, nét dân gian c?a tranh ?ông H? còn n?m ? màu s?c và ch?t li?u gi?y in. Gi?y in tranh ?ông H? ???c g?i là gi?y ?i?p: ng??i ta nghi?n nát v? con ?i?p, m?t lo?i sò v? m?ng ? bi?n, tr?n v?i h? (h? ???c n?u t? b?t g?o t?, ho?c g?o n?p, có khi n?u b?ng b?t s?n - h? dùng ?? quét n?n tranh th??ng ???c n?u loãng t? b?t g?o t? ho?c b?t s?n, h? n?u t? b?t n?p th??ng dùng ?? dán) r?i dùng ch?i lá thông quét lên m?t gi?y dó. Ch?i lá thông t?o nên nh?ng ganh ch?y theo ???ng quét và v? ?i?p t? nhiên cho màu tr?ng v?i ánh l?p lánh nh?ng m?nh ?i?p nh? d??i ánh sáng, có th? pha thêm màu khác vào h? trong quá trình làm gi?y ?i?p. Màu s?c s? d?ng trong tranh là màu t? nhiên t? cây c? nh? ?en (than xoan hay than lá tre), xanh (g? ??ng, lá chàm), vàng (hoa hòe), ?? ( s?i son, g? vang), v.v. ?ây là nh?ng màu khá c? b?n, không pha tr?n và vì s? l??ng màu t??ng ?ng v?i s? b?n kh?c g?, nên th??ng th??ng tranh ?ông H? ch? dùng t?i 4 màu mà thôi.
?ám c??i chu?t
Làng tranh ?ông H? x?a là làng ngh? n?i ti?ng v? tranh dân gian, thu?c xã Song H?, huy?n Thu?n Thành, t?nh B?c Ninh cách Hà N?i ch?ng trên 35 km. Làng ?ông H? (?ôi khi dân ??a ph??ng ch? g?i là làng H?) n?m trên b? nam sông ?u?ng, c?nh b?n ?ò H?, nay là c?u H?.
Quanh n?m r?t nhi?u khách du l?ch trong ngoài n??c ??n làng tranh ?ông H? th?m và mua tranh ?ông H? làm k? ni?m. M?t s? khách s?n, nhà hàng t? Hà N?i, Thành ph? H? Chí Minh c?ng v? ?ây ??t nh?ng b?c tranh kh? l?n ?? trang trí cho cách phòng khách, ho?c phòng ?n l?n. T? Hà N?i mu?n ?i ?ông H? ???ng g?n nh?t du khách th??ng ?i là xuôi theo ???ng Qu?c l? s? 5 (???ng ?i H?i Phòng) ??n ga Phú Th?y, cách Hà N?i ch?ng 15 km thì r? trái, ?i ch?ng 18 km n?a, qua các ??a danh khá n?i ti?ng c?a huy?n Gia Lâm (Hà N?i) nh? ph? S?i, ch? Keo, ch? Dâu (Thu?n Thành-B?c Ninh) là ??n ph? H?-huy?n l? Thu?n Thành. R? trái thêm 2 km là ??n làng H?. C?ng có th? ?i h?t ph? H?, lên ?ê r? trái, g?p ?i?m canh ?ê th? hai s? có bi?n ch? ???ng xu?ng làng ?ông H?.
Ch?n trâu th?i sáo
Làng ?ông H? x?a còn g?i là làng Mái. Các c? làng ?ông H? v?n truy?n l?i m?y câu ca r?ng:
H?i cô th?t l?ng bao xanh
Có v? làng Mái v?i anh thì v?
Làng Mái có l?ch có l?
Có sông t?m mát có ngh? làm tranh.
Làng ?ông H? n?m ngay sát b? sông ?u?ng, ngày x?a ch? cách sông m?t con ?ê, ?ó là ý trong câu "Có sông t?m mát có ngh? làm tranh". Ngày nay, do s? b?i l?p c?a dòng sông nên t? ?ê ra ??n mép n??c gi? khá xa.
Hái d?a
Còn "làng Mái có l?ch có l?" thì ngh?a là gì? T?c ng? Vi?t Nam có câu: gi?y rách ph?i gi? l?y l?. Ch? l? ? ?ây t??ng tr?ng cho nh?ng quy t?c ??o ??c c?a ng??i x?a, r?t tr?ng danh d?, khí ti?t. Còn dân làng Mái, dân ngh? thu?t r?t tr?ng l?i ?n ti?ng nói. Không nh? nhi?u làng quê khác, ng??i dân làng H?, nh?t là ph? n?, ?n nói r?t l?ch lãm, trên d??i th?a g?i r?t rõ ràng. Ng??i làng k? r?ng k? c? t? x?a, r?t hi?m khi trong làng có ti?ng ng??i m?ng ch?i nhau.
Do công ngh? phát tri?n, tranh dân gian làng H? bây gi? không tiêu th? nhi?u nh? tr??c. Qua nhi?u th? k?, 17 dòng h? ?ã quy t? v? làng, v?n x?a t?t c? ??u làm tranh. Nh?ng ??n nay, dân làng H? hi?n ch? y?u s?ng b?ng ngh? làm vàng mã. Hi?n nay ch? còn hai gia ?ình ngh? nhân Nguy?n ??ng Ch? và Nguy?n H?u Sam cùng con cháu là theo ngh? tranh, gìn gi? di s?n tranh ?ông H?.
?ánh ghen
Hàng n?m làng H? có h?i làng vào r?m tháng 3 âm l?ch. Trong h?i làng có nh?ng nghi th?c truy?n th?ng nh? t? th?n, thi mã, thi tranh r?t vui v?. Làng còn có các làn ?i?u dân ca nh?:
H?i anh ?i ???ng cái quan
D?ng chân ng?m c?nh mà tan n?i s?u
Mua t? tranh ?i?p t??i màu
Mua ?àn gà l?n thi nhau ?? nhi?u.

Trò ch?i B?t m?t b?t dê
Ngu?n: Wikipedia
|